Home / ΙΣΤΟΡΙΑ / Στρατόπεδο Χαϊδαρίου – ΜΠΛΟΚ15 | Η εκτέλεση των 200 κρατουμένων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 | Ο Ναπολέων Σουκατζίδης και το ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ | 4 Βιβλία και το Λογότυπο του Δήμου Χαϊδαρίου

Στρατόπεδο Χαϊδαρίου – ΜΠΛΟΚ15 | Η εκτέλεση των 200 κρατουμένων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 | Ο Ναπολέων Σουκατζίδης και το ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ | 4 Βιβλία και το Λογότυπο του Δήμου Χαϊδαρίου

[Σκίτσο: Φωκίων Δημητριάδης “Η πύλη του Στρατοπέδου”από την έκδοση “ΣΚΙΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ” ]

Το Στρατόπεδο Συγκέντρωσης και μεταγωγής στο  Χαϊδάρι  άρχισε να λειτουργεί στις 3 Σεπτεμβρίου του 1943 και σταμάτησε στις 27 Σεπτεμβρίου του 1944, όταν οι Γερμανοί άρχισαν να αποσύρονται από τα ελληνικά εδάφη.Υπολογίζεται ότι από αυτό το στρατόπεδο συγκέντρωσης πέρασαν συνολικά πάνω από 21.000 κρατούμενοι. Στον αριθμό αυτό συμπεριλαμβάνονται και Εβραίοι, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων μεταφέρθηκε τελικά σε ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία.

Από το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου μεταφέρθηκαν και εκτελέστηκαν 1.800 Πατριώτες

[ Τo Μπλοκ 15 ως χώρος αυστηρής απομόνωσης και μελλοθανάτων εγκαινιάστηκε το Δεκέμβριο του 1943 | VIDEO σήμερα]

Η πρώτη κρατούμενη στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου ήταν η Ηλέκτρα Αποστόλου, που έφτασε στις 7 Δεκεμβρίου 1943 και κλείστηκε στον θάλαμο 11 του Μπλοκ 15. Σταδιακά, μεταφέρθηκαν αρκετές γυναίκες, χριστιανές και Εβραίες, που τοποθετήθηκαν στον θάλαμο 29 του ίδιου Μπλοκ. Μεταξύ αυτών ήταν και η Ηρώ Κωνσταντοπούλου.

Επί Δημαρχίας Δημήτρη Σκαμπά (1977-1981) ονομάστηκαν κεντρικοί δρόμοι του Δήμου Χαϊδαρίου με ονόματα που είχαν σχέση με το Στρατόπεδο όπως π.χ. α) Αγωνιστών Στρατοπέδου Χαϊδαρίου β) Αντώνη Φλούντζη (γιατρό του Στρατοπέδου και συγγραφέα) γ) Ναπολέντα Σουκατζίδη.

Το ΜΠΛΟΚ 15 σύμβολο της πόλης του Χαϊδαρίου καθιερώθηκε το 1984 και επιλέχθηκε μετά από πανελλήνιο διαγωνισμό. Συνδυάζει την ιστορία της πόλης και την αγάπη για τη δημοκρατία, την ανανέωση και το σεβασμό στη φύση. (Δημαρχία Κυριάκου Ντηνιακού 1982 και επόμενες τετραετίες)

Απεικονίζει το ΜΠΛΟΚ 15 του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου, χώρο αυστηρής απομόνωσης (το δηλώνει το συρματόπλεγμα που περιβάλει το κτήριο) και προθαλάμου για τις εκτελέσεις των αγωνιστών – πατριωτών της Εθνικής Αντίστασης ενάντια στο Γερμανό κατακτητή (1940 – 1944).

Η κόκκινη παπαρούνα ξεπροβάλλει μέσα από την απομόνωση και την απειλή του θανάτου του ΜΠΛΟΚ 15 και συμβολίζει την ελπίδα για μια καλύτερη και ειρηνική ζωή, καθώς επίσης και την αναγέννηση.

Την ίδια δημαρχιακή περίοδο Κυριάκου Ντηνιακού δημιουργήθηκε το Πάρκο Ιστορικής Μνήμης, έκτασης περίπου 40 στρεμμάτων, που εφάπτεται των Στρατοπέδων Χαϊδαρίου.

Επί δημαρχίας Δημήτρη Μαραβέλια (2008 – 2015) ανατέθηκε στο Χαϊδαριώτη γλύπτη Χάρη Λαλέ η δημιουργία ενός γλυπτού με τρία σημειώματα κρατουμένων που πήγαιναν για εκτέλεση την Πρωτομαγιά του 1944.

Επί δημαρχίας Μιχάλη Σελέκου (2015 – 2019) συνεχίζονται οι εκδηλώσεις σε συνεργασία με το Δήμο Καισαριανής και στους δύο Δήμους: Χαϊδάρι – Στρατόπεδο τόπος μαρτυρίου και παραμονής των κρατουμένων | Καισαριανή – Σκοπευτήριο τόπος εκτέλεσης.

[Ορισμένα από τα βιβλία με θέμα το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Υπάρχουν δεκάδες αναφορές σε άλλα βιβλία για τις συνθήκες κράτησης, βασανιστηρίων και εκτέλεσης κρατουμένων Πατριωτών στο Στρατόπεδο. Ποιήματα, τραγούδια, διηγήματα, χαρακτικά, πίνακες ζωγραφικής, ντοκιμαντέρ και πρόσφατα η ταινία “ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ” του Παντελή Βούλγαρη αναφέρονται στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου και την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του 1944]

Τι προηγήθηκε της εκτέλεσης των 200 πατριωτών κομμουνιστών κρατουμένων στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου την Πρωτομαγιά του 1944

Στις 27 Απριλίου 1944, άνδρες του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον ανθυπολοχαγό Σταθάκη έστησαν ενέδρα σε γερμανική αυτοκινητοπομπή που κινούνταν μεταξύ Μολάων και Σπάρτης και σκότωσαν τον Γερμανό υποστράτηγο Φραντς Κρεχ, διοικητή της 41ης Μεραρχίας Οχυρών και τρεις άνδρες της συνοδείας του. Από την επίθεση τραυματίστηκαν ακόμη πέντε Γερμανοί στρατιωτικοί. [αριστερά: σκαρίφημα της επίθεσης από το ειδικό επιτελείο της F στρατιάς του 68ου σώματος στρατού]

Κατά την προσφιλή τους τακτική, οι Γερμανοί αποφάσισαν να προβούν σε αντίποινα, εκτελώντας πολλαπλάσιο αριθμό αμάχων. Παράλληλα, θέλησαν να δώσουν κι ένα σκληρό μάθημα στους Έλληνες κομμουνιστές για τη δράση τους στις γειτονιές της Αθήνας. Έτσι, στις 30 Απριλίου δημοσιεύτηκε στον κατοχικό Τύπο η παρακάτω διαταγή [η ανακοίνωση δεξιά]:

“Την 27.4.1944 κομμουνιστικαί συμμορίαι παρά τους Μολάους κατόπιν μιας εξ ενέδρας επιθέσεως, εδολοφόνησαν ανάνδρως έναν Γερμανόν στρατηγόν και τρεις συνοδούς του αξιωματικούς και ετραυμάτισαν πολλούς Γερμανούς στρατιώτας. Εις αντίποινα θα εκτελεσθούν:
1. Ο τυφεκισμός 200 κομμουνιστών την 1.5.1944.
2. Ο τυφεκισμός όλων των ανδρών τους οποίους θα συναντήσουν τα Γερμανικά
Στρατεύματα επί της οδού Μολάων προς Σπάρτην, έξωθι των χωρίων.
Υπό την εντύπωσιν του κακουργήματος τούτου, Έλληνες εθελονταί εφόνευσαν αυτοβούλως 100 άλλους κομμουνιστάς.
Ο Στρατιωτικός Διοικητής Ελλάδος”

Να σημειώσουμε εδώ ότι «Έλληνες εθελονταί» της ανακοίνωσης ήταν άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας Πελοποννήσου, με επικεφαλής τον αξιωματικό του Στρατού Διονύσιο Παπαδόγγονα, στενό φίλο του Κρεχ.

Ως αντίποινα οι Γερμανοί σκότωσαν ακόμα 25 ανθρώπους στην Αθήνα.

Συνολικά οι εκτελεσμένοι από τους Γερμανούς πατριώτες ως αντίποινα για το στρατιωτικό αλλά και ηθικό πλήγμα που δέχτηκαν στου Μολάους της Λακωνίας έφθασαν τις 325 ψυχές.

[Σκίτσο Φωκίων Δημητριάδης “Καισαριανή 1944” από την έκδοση “ΣΚΙΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ”]

[Σκοπευτήριο Καισαριανής: Τόπος εκτέλεσης πατριωτών. Στη φωτογραφία αριστερά η πλάκα με τα ονόματα των 200 κομμουνιστών πατριωτών που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944]

Ανάμεσα στους 200 κρατουμένους κομμουνιστές  ήταν και ο Ναπολέων Σουκατζίδης, ο οποίος είχε συλληφθεί από τη δικτατορία Μεταξά, λόγω της συνδικαλιστικής του δράσης. Μιλούσε Ρωσικά, Αγγλικά, Γερμανικά, Γαλλικά καθώς και Τούρκικα και εκτελούσε χρέη διερμηνέα στον Γερμανό διοικητή του στρατοπέδου, Καρλ Φίσερ. Για αυτό τον λόγο, ο Φίσερ προθυμοποιήθηκε να του δώσει χάρη. Ο Σουκατζίδης του απάντησε ότι θα δεχόταν να ζήσει υπό τον όρο να μην πάρει κανένας άλλος τη θέση του.

Οι Γερμανοί δεν το δέχτηκαν και τελικά, ο Σουκατζίδης οδηγήθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα μαζί με τους υπόλοιπους 199 εξόριστους. Στο τελευταίο του γράμμα προς τον πατέρα του, έγραφε:

«Πατερούλη, πάω για εκτέλεση, να ‘σαι περήφανος για το μονάκριβο γιο σου. Ν’ αγαπάς και να λατρεύεις την κορούλα σου και την αδερφούλα μου, κι οι δυο τους μεγάλοι άνθρωποι. Γεια, γεια πατερούλη.».

[Η αρραβωνιαστικιά Χαρά Λιουδάκη στο ΜΠΛΟΚ15 κατά τη διάρκεια Πρωτομαγιάτικης εκδήλωσης του Δήμου Χαϊδαρίου]

Στην αρραβωνιαστικιά του Χαρά Λιουδάκη έγραψε: «Η τελευταία σκέψη μαζί σου. Θα ‘θελα να σε κάνω ευτυχισμένη. Να βρεις σύντροφο άξιό σου και άξιό μου».

Οι εκτελέσεις έγιναν ανά 20 άτομα. Ο Σουκατζίδης, ήταν στο νούμερο 71 αλλά τον έβαλαν στην τελευταία εικοσάδα για να επιτελέσει τον ρόλο του μεταφραστή. Όσοι περίμεναν τη σειρά τους, έπρεπε να μεταφέρουν τους νεκρούς στα φορτηγά. Στις 10 το πρωί οι εκτελέσεις είχαν ολοκληρωθεί. Οι 200 νεκροί της Καισαριανής μεταφέρθηκαν στο Γ’ νεκροταφείο, σε ομαδικούς τάφους….

Το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, η εκτέλεση των 200 κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του 1944 και οι επιστολές του Ναπολέοντα Σουκατζίδη αποτέλεσε το αντικείμενο της ταινίας με τίτλο “Το τελευταίο σημείωμα” του Παντελή Βούλγαρη σε σενάρια της Ιωάννας Καρυστιάνη.

 

Για την ηρωική μορφή του Ναπολέοντα Σουκατζίδη ο φιλόλογος Σπύρος Τζόκας (πρώην Δήμαρχος Καισαριανής και Αντιπεριφερειάρχης Δυτικού Τομέα Αττικής) έγραψε το ιστορικό μυθιστόρημα «Κύκλο των “μάταιων” πράξεων» (εκδόσεις Εύμαρος). Το ιστορικό μυθιστόρημα διασκευάστηκε από την Αγγελική Κασόλα και ανέβηκε στο θέατρο από την ομάδα “Πείραγμα” και με πρωταγωνιστή το Γιάννη Καρούνη. Το έργο παρουσιάστηκε στο Χαϊδάρι και στην Καισαριανή αλλά και σε άλλες πόλεις της χώρας μας.

Δείτε το video που ακολουθεί με τις τελευταίες σκηνές της ταινίας το “Τελευταίο Σημείωμα” – Το τραγούδι που συνοδεύει τις εικόνες είναι σε στίχους του Νότη Περγιάλη σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη.

Ο Δήμος Χαϊδαρίου διαχρονικά τιμά την Πρωτομαγιά του 1944 με εκδηλώσεις σε συνεργασία τις περισσότερες φορές με το Δήμο Καισαριανής.

Από το 2015 εκδηλώσεις μνήμης διοργανώνει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και η Περιφέρεια Αττικής.

[Φωτ. Ξενάγηση σχολείου στο ΜΠΛΟΚ 15]

Επισκέψεις –  ξεναγήσεις διοργανώνουν α) Ο Οικολογικός Πολιτιστικός Σύλλογος Χαϊδαρίου ΟΙΚΟ.ΠΟΛΙ.Σ. β) Το Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ καθώς και Σχολεία από όλη την Αττική.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι ανωτέρω πληροφορίες είναι ένα μικρό μόνο δείγμα της ιστορίας του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου. Πηγές: “Χαϊδάρι –  Τόπος και Άνθρωποι” του Κώστα Φωτεινάκη και από το Διαδίκτυο.

Η ανάρτηση δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας της επίσκεψης, ξενάγησης που διοργανώνει το Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ στο πλαίσιο του προγράμματος “Πάμε Δυτικά – Ανακαλύπτουμε τη Δυτική Αθήνα” το οποίο υλοποιείται με τη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Σας ενημερώνουμε ότι από 24.04.2019  δεν δεχόμαστε άλλες δηλώσεις συμμετοχής στην επίσκεψη ξενάγηση. Σας ευχαριστούμε πολύ. Όσοι θα συμμετάσχουν θα λάβουν μήνυμα επιβεβαίωσης.

EVENT για την επίσκεψη, ξενάγηση στο FACEBOOK ΕΔΩ 

Κυριακή 5 Μαΐου: «Στρατόπεδο Χαϊδαρίου – ΜΠΛΟΚ15 – Πρωτομαγιά 1944» (εκτέλεση των 200 κρατουμένων από το Χαϊδάρι στην Καισαριανή) | Τόπος συνάντησης: 10:30 | Διάρκεια επίσκεψης –  Ξενάγησης: 90 λεπτά.

Σημειώσεις:

  • Η ξενάγηση είναι δωρεάν.
  • Οι δηλώσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος των επισκεπτών θα γίνονται επωνύμως και θα αφορά μόνο ένα άτομο.
  • Η συνάντηση θα γίνει στο σταθμό ΜΕΤΡΟ  Αγία Μαρίνα – Επιβίβαση σε πούλμαν και μεταφορά στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου (είναι στρατιωτική περιοχή) – Επίσκεψη, ξενάγηση στο ΜΠΛΟΚ15 και επιστροφή.
  • Οι φωτογραφίες απαγορεύονται – η περιοχή είναι στρατιωτική

Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας | Θα επανέλθουμε με περισσότερες πληροφορίες και με επιβεβαίωση.


ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΞΕΝΑΓΗΣΗ

Συμπληρωματικές πληροφορίες δήλωσης συμμετοχής στις ξεναγήσεις

Το Ελληνικό Δίκτυο Φίλοι της Φύσης σας ενημερώνει για τον τρόπο συμμετοχής στις ξεναγήσεις που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα Πάμε Δυτικά Ανακαλύπτουμε τη Δυτική Αθήνα.

Παρακαλούμε να στείλετε στο gowestathens@gmail.com τα παρακάτω στοιχεία για κάθε άτομο που θα συμμετέχει στις ξεναγήσεις.
Οι δηλώσεις είναι προσωπικές και δεν μπορείτε να δηλώσετε περισσότερα άτομα πέραν του εαυτού σας.
Η επιβεβαίωση της συμμετοχής σας θα σας σταλεί με e-mail σε εύλογο διάστημα, πριν την κάθε ξενάγηση.
Όνομα
Επώνυμο
Τηλέφωνο
E-mail
Ξενάγηση
Τα e-mails με ελλιπή στοιχεία δεν θα λαμβάνονται υπόψη.

Δείτε επίσης...

Κώστας Φωτεινακης (ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ): Ο Ρενάτο Μόρντο/ Renato Mordo και η θεατρική παράσταση στις 28 Οκτωβρίου 1944 με τίτλο “ΧΑΪΔΑΡΙ – 12 ΕΙΚΟΝΕΣ σκλαβιάς και λευτεριάς”

[Το θέμα παρουσιάζεται για πρώτη φορά, θα λέγαμε ότι είναι αποκλειστική προδημοσίευση, με αφορμή την …

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Show
Hide

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο